"Huyễn pháp giai thị huyễn
Huyễn tu giai thị huyễn
Nhị huyễn giai bất thức
Tức thị li chư huyễn "
Kệ thị tịch - thiền sư Hiện Quang.[*]
Hiện Quang là thiền sư đời thứ mười bốn của thiền phái Vô Ngôn Thông, tổ khai sơn phái Trúc Lâm . Lúc cuối đời , Sư vào sâu trong núi Yên Tử làm nhà cỏ mà ở , chỉ ăn rau rừng , kết lá rừng làm áo , không ăn cơm nữa . Trải mười năm như thế , cho đến khi Sư viên tịch .
Nghe đức vọng của thiền sư Hiện Quang , vua Lí Huệ Tông đã vài lần cho sứ giả đưa lễ vật đến mời về kinh , nhưng lần nào Sư cũng lánh mặt, quyết không xuống núi, chỉ nhờ người ra nhắn gửi với vua rằng : "Bần đạo sinh trên đất của vua, ăn lộc của vua , ở trong núi thờ Phật đã lâu năm, mà công đức chưa thành tựu , tự lấy làm hổ thẹn. Nay nếu bảo về yết kiến vua , thì chẳng có ích gì cho việc trị an, lại còn bị chúng sinh bài báng . Huống chi , ngày nay Phật pháp đang hưng thịnh , những bậc thầy mẫu mực trong bản đạo đã có đủ nơi điện các . Vậy xin bệ hạ đoái lượng cho kẻ mặc chiếc cà sa thô lạnh này được nương thân trong chốn núi rừng hành đạo , khỏi phải đến chốn kinh đô ".
Tháng mười năm Canh Thìn , Trần Thủ Độ mặc áo vải , một mình tìm đến .
Sư hỏi :
- Điện Tiền Chỉ Huy Sứ đến có việc gì ?
Thủ Độ kinh ngạc , nói :
- Sao Sư biết tôi là Điện Tiền Chỉ Huy Sứ ?
Sư đáp:
- Ngài không có cái tai giống Phật đâu !
Thủ Độ từ tốn :
- Tôi đến để tham vấn .
Sư hỏi :
- Cầu gì ?
Thủ Độ nói :
- Cầu được cái thấy biết của Phật .
Sư hỏi :
- Trên đường đến đây Ngài có thấy đám cháy không ?
Thủ Độ đáp :
- Có . Lại thấy một người đàn bà khóc nức nở , vừa khóc vừa kêu gào người chồng bị chết cháy của mình . Nhìn thấy mà thương .
Sư cười lớn :
- Ha ha ha . Giả dối đấy .
- Sư nói sao ?
Sư nói :
- Khóc vờ vĩnh . Thương cũng vờ vĩnh .
Thủ Độ hỏi :
- Sao Sư biết ?
Sư nói :
- Anh chồng là một kẻ ngu đần . Chị vợ chán quá , bèn chuốc rượu cho chồng thật say rồi lấy kim đâm vào sọ chồng . Sau đó chị ta châm lửa đốt nhà .
- Còn tiếng khóc thì sao ?
Sư nói :
- Phàm phu không có cái tai giống Phật đâu !
Thủ Độ nói :
- Thật thế ư ? Nếu vậy ả này thật đáng chết .
Thủ Độ đứng bật dậy , bước ra khỏi phương trượng .
Lát sau , Thủ Độ quay lại với gương mặt xanh xao , nói :
- Hòa thượng !
- Sao rồi ?
- Tôi đã chém ả đứt đôi .
Sư cười lớn :
- Ha ha ha . Ngài đã làm thế ư ?
Thủ Độ nói :
- Vâng ! Nhưng khi nhìn lại lưỡi gươm , tôi cảm thấy nghi ngờ lời nói của hòa thượng . Trước khi bị chém , ả đang ôm chặt cái xác chết cháy khóc than thảm thiết . Ả chắp tay lạy tôi , vừa cười vừa nói như một người điên , rằng : hoặc ông giết tôi , hoặc ông làm cho chồng tôi sống lại . Rồi ả khóc rống lên : Thà tôi chết đi còn hơn .
- Lại còn thế nữa !
- Hòa thượng nói sao ?
Sư nói :
- Lúc đầu , Ngài đi qua , tiếng khóc là giả . Lúc Ngài quay lại , tiếng khóc là thật !
- Ôi ! Tôi đã giết oan người lương thiện rồi ! Vì sao hòa thượng lại lừa dối tôi ? Người xuất gia có thể lừa dối chúng sanh sao ?
Sư nói :
- Ngài không có cái tai giống Phật đâu !
- Sư bảo tôi phải làm sao đây ?
- Hãy làm thanh sạch lưỡi gươm oan khuất của Ngài . Hãy rút gươm ra !
- Để chém đầu Hiện Quang ư ?
- Ngài sẽ lại làm bẩn nó .
- Vậy phải làm sao ?
- Hãy đưa gươm cho bần tăng .
Ngay khi nhận gươm , Sư ném gươm ra sân . Thanh gươm cắm phập vào tảng đá .
Từ tảng đá , máu tuôn xối xả .
Thủ Độ kinh ngạc :
- Máu gì vậy ?
- Máu của những người bị thanh gươm này giết chết .
Thủ Độ hỏi :
- Là máu của người đàn bà có chồng bị chết cháy sao ?
- Không phải ! Đó là máu của một dòng họ .
Thủ Độ quát :
- Hoang đường ! Hòa thượng dám dùng yêu thuật để lừa dối Thủ Độ ư ?
Sư nói :
- Chẳng phải yêu thuật ! Đó là tấm bia của một dòng họ sắp bị chết cháy !
Thủ Độ hỏi :
- Dòng họ nào ?
Sư nói :
- Đó là tấm bia của ba dòng họ bị chết cháy !
Thủ Độ hoang mang , nắm cán gươm lay mạnh nhưng không sao rút ra được , bỗng thấy lạnh mình , cố cứng cỏi nhưng giọng cứ run :
- Hòa thượng ! Nó là thanh Thượng Phương Bảo Kiếm đó , nên ...
- A Di Đà Phật ! Nên rút lưỡi gươm ra phải không ?
Thủ Độ rút gươm , tảng đá đổ nát , thanh gươm gãy làm hai đoạn . Kì lạ thay , đống đá lại bật dậy , tự xếp thành tấm bia , rêu xanh phủ kín mặt đá . Đến gần xem kỉ , thấy chỉ có khắc một chữ "Hồ" lớn.
Thủ Độ nghi hoặc , bèn sụp lạy , hỏi :
- "Hồ" nghĩa là cáo ư ?
Sư nói :
- Ngài không có cái tai giống Phật đâu !
Mùa Xuân năm Tân Tỵ , niên hiệu Kiến Gia thứ 11 , đời vua Lí Chiêu Hoàng , Sư đoan tọa trên một tảng đá, đọc bài kệ thị tịch :
- "Huyền pháp giai thị huyễn
- Huyễn tu giai thị huyễn
- Nhị huyễn giai bất thức
- Tức thị li chư huyễn."
------------------------------
* Bài kệ có thể tạm hiểu như sau :
Hiện tượng (= pháp huyễn) thảy đều là cái giả mà giống như thật (=huyễn)
Huyễn , nên hết thảy đều là cái giả mà giống như thật
Hiện tượng đối đãi (= nhị huyễn : thật/giả , thị/phi...) đều "bất thức"(=chẳng phải Tâm . Thức/ Parijnana là tên gọi khác của Tâm )
Ngay chỗ đó liền lìa các huyễn .
Đặt làm trang chủ
Giới thiệu
Lên trên đầu